فهرست اقدامات ضروری هنگام وقوع آتش‌سوزی؛ هنگام آتش‌سوزی چه کنیم؟

هنگام وقوع آتش‌سوزی چه اقداماتی باید انجام دهیم؟

اگر آتش‌سوزی رخ داد، ابتدا آرامش خود را تا حد امکان حفظ کنید، وجود حریق را به دیگران اطلاع دهید، با شماره اضطراری آتش‌نشانی محل تماس بگیرید، اگر مسیر خروج امن است فوراً ساختمان را ترک کنید، از آسانسور استفاده نکنید و اگر دود در مسیر وجود دارد از قسمت کم‌ارتفاع‌تر حرکت کنید. در صورتی که آتش کوچک و قابل‌کنترل باشد و راه فرار شما کاملاً باز باشد، فقط در صورت داشتن آموزش و خاموش‌کننده مناسب می‌توانید برای مهار اولیه اقدام کنید؛ در غیر این صورت برای خاموش کردن آتش توقف نکنید و اولویت را به خروج ایمن بدهید. منابع رسمی ایمنی آتش نیز تأکید می‌کنند که در حریق، زمان بسیار محدود است و دود و گازهای سمی می‌توانند پیش از رسیدن شعله‌ها خطر جدی ایجاد کنند.

چرا دانستن اقدامات هنگام آتش‌سوزی اهمیت دارد؟

آتش‌سوزی یکی از حوادثی است که ممکن است در مدت کوتاهی از یک شعله کوچک به یک حادثه گسترده تبدیل شود. در چنین شرایطی، چند ثانیه تأخیر، تصمیم اشتباه یا بازگشت برای برداشتن وسایل شخصی می‌تواند خطر را افزایش دهد.

یکی از مهم‌ترین نکات درباره آتش‌سوزی این است که خطر فقط شعله‌های آتش نیست. دود غلیظ، حرارت، گازهای حاصل از سوختن مواد و کاهش دید می‌توانند خروج افراد را دشوار کنند. سازمان آتش‌نشانی آمریکا نیز بر این موضوع تأکید دارد که دود و گازهای سمی می‌توانند عامل مرگ باشند و افراد باید با شنیدن هشدار حریق یا مشاهده دود، سریعاً برای خروج اقدام کنند.

بنابراین بهتر است اقدامات ضروری هنگام وقوع آتش‌سوزی را از قبل بدانیم و آن‌ها را به اعضای خانواده، کودکان و سایر افراد حاضر در محل آموزش دهیم.

۱. خونسردی خود را حفظ کنید

اولین اقدام هنگام مشاهده آتش، حفظ آرامش و جلوگیری از وحشت است. ترس طبیعی است، اما دویدن بدون هدف، فریاد زدن، برگشتن برای وسایل شخصی یا تلاش عجولانه برای خاموش کردن آتش می‌تواند وضعیت را خطرناک‌تر کند.

در چند ثانیه نخست باید شرایط را ارزیابی کنید:

• آتش کجاست؟
• آیا مسیر خروج باز است؟
• آیا دود مسیر خروج را گرفته است؟
• آیا افراد دیگری در محل حضور دارند؟
• آیا می‌توان بدون نزدیک شدن به شعله‌ها از ساختمان خارج شد؟

اگر آتش در حال گسترش است یا دود زیاد شده، اولویت با خروج است، نه خاموش کردن آتش.

 

۲. دیگران را از وجود آتش باخبر کنید

اگر آتش‌سوزی را مشاهده کردید، افراد اطراف را مطلع کنید. اگر ساختمان دارای سیستم اعلام حریق است، در صورت امکان و بدون به خطر انداختن خود، هشدار حریق را فعال کنید.

در ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری و عمومی، اطلاع‌رسانی سریع می‌تواند به افراد فرصت دهد زودتر از محل خارج شوند.

اگر آتش در یک اتاق یا واحد ساختمان ایجاد شده، زمان را برای توضیح طولانی تلف نکنید. پیام باید کوتاه و واضح باشد؛ برای مثال:

«آتش‌سوزی شده، سریع از ساختمان خارج شوید.»

 

۳. با آتش‌نشانی تماس بگیرید

پس از قرار گرفتن در موقعیت امن یا در شرایطی که امکان تماس بدون به خطر انداختن خود وجود دارد، با شماره اضطراری آتش‌نشانی محل زندگی خود تماس بگیرید.

در ایران، شماره شناخته‌شده آتش‌نشانی ۱۲۵ است.

هنگام تماس، اطلاعات مهم را واضح بیان کنید:

• آدرس دقیق حادثه
• نام ساختمان یا محل، در صورت وجود
• طبقه یا واحد محل حریق
• نوع احتمالی آتش‌سوزی
• وجود افراد گرفتار یا مصدوم
• وجود مواد خطرناک یا قابل‌اشتعال، اگر از آن مطلع هستید

پس از تماس، اگر اپراتور سؤال‌هایی مطرح کرد، پاسخ کوتاه و دقیق بدهید.

 

۴. اگر مسیر امن است، فوراً ساختمان را ترک کنید

در هنگام آتش‌سوزی، نباید منتظر بمانید تا وضعیت بدتر شود. منابع رسمی ایمنی حریق توصیه می‌کنند که افراد از قبل مسیرهای خروج را بشناسند و برای هر اتاق، راه‌های خروج مناسب در نظر بگیرند.

اگر مسیر خروج امن است:

1. از نزدیک‌ترین مسیر ایمن خارج شوید.
2. دیگران را نیز به خروج تشویق کنید.
3. وسایل شخصی را رها کنید.
4. به سمت محل تجمع تعیین‌شده بروید.
5. به ساختمان بازنگردید.

گوشی، کیف، مدارک، لپ‌تاپ و سایر وسایل قابل‌جایگزین نباید باعث تأخیر در خروج شوند.

جان انسان همیشه بر اموال اولویت دارد.

۵. از آسانسور استفاده نکنید

یکی از مهم‌ترین اقدامات هنگام آتش‌سوزی در ساختمان‌های چندطبقه، استفاده نکردن از آسانسور برای خروج است؛ مگر اینکه نیروهای امدادی صراحتاً دستور دیگری داده باشند.

در زمان حریق ممکن است برق قطع شود یا آسانسور در طبقه‌ای متوقف شود. همچنین دود می‌تواند وارد مسیر آسانسور شود.

برای خروج معمولاً باید از راه‌پله اضطراری و مسیرهای مشخص‌شده خروج استفاده شود. سازمان آتش‌نشانی آمریکا نیز برای حریق در ساختمان‌های مرتفع استفاده از راه‌پله و پرهیز از آسانسور را توصیه می‌کند.

 

۶. در صورت وجود دود، پایین‌تر از سطح دود حرکت کنید

دود می‌تواند دید را کاهش دهد و تنفس را دشوار کند. اگر مجبور به عبور از محیط دودگرفته هستید، تا حد امکان در ارتفاع پایین‌تر حرکت کنید و مسیر خروج را دنبال کنید.

در صورت امکان، از تماس مستقیم با دود غلیظ خودداری کنید و سریعاً به فضای امن برسید.

نکته مهم این است که دود را دست‌کم نگیرید. گاهی ممکن است شعله هنوز در اتاق یا راهرو دیده نشود، اما دود به‌سرعت در ساختمان پخش شده باشد. منابع رسمی آتش‌نشانی، دود را یکی از خطرات اصلی حریق معرفی می‌کنند.

 

۷. قبل از باز کردن در، وضعیت آن را بررسی کنید

اگر درِ بسته‌ای در مسیر خروج قرار دارد، پیش از باز کردن آن باید احتیاط کنید. اگر در یا دستگیره آن بسیار داغ است، احتمال وجود آتش در سمت دیگر وجود دارد و نباید بی‌احتیاطی آن را باز کرد.

اگر در داغ نیست، باز کردن آن نیز باید با احتیاط انجام شود و فرد آماده باشد در صورت مشاهده دود یا شعله، مسیر را تغییر دهد.

یکی از اصول آموزش‌های ایمنی حریق، بررسی وضعیت در پیش از عبور از آن است؛ زیرا باز کردن درِ مشرف به آتش می‌تواند جریان هوا ایجاد کرده و شرایط را بدتر کند.

 

۸. درهای پشت سر خود را در صورت امکان ببندید

اگر بدون تأخیر و خطر اضافی امکان‌پذیر است، هنگام خروج درها را پشت سر خود ببندید.

بسته بودن در می‌تواند به محدود شدن حرکت دود و آتش کمک کند و برای افرادی که هنوز در ساختمان هستند زمان بیشتری ایجاد کند.

البته نباید برای بستن در، مسیر خروج را متوقف کرد یا به سمت محل حریق برگشت. هدف اصلی، خروج سریع و ایمن است.

 

۹. برای خاموش کردن آتش فقط در شرایط کاملاً مناسب اقدام کنید

یکی از اشتباهات رایج این است که افراد تصور می‌کنند باید هر آتشی را خودشان خاموش کنند.

اگر حریق کوچک و محدود است، خاموش‌کننده مناسب در دسترس قرار دارد، فرد آموزش لازم را دیده و مهم‌تر از همه، مسیر خروج پشت سر او کاملاً باز است، ممکن است بتوان برای مهار اولیه اقدام کرد.

اما اگر آتش در حال گسترش است، دود زیاد وجود دارد، حرارت شدید است یا مسیر فرار ممکن است بسته شود، نباید برای خاموش کردن حریق توقف کرد.

اصل مهم:

اگر برای خاموش کردن آتش مجبور می‌شوید خودتان را در معرض خطر قرار دهید، از محل دور شوید و کار را به نیروهای آتش‌نشانی بسپارید.

 

۱۰. هرگز برای برداشتن وسایل ارزشمند برنگردید

بعد از خروج از ساختمان، حتی اگر گوشی، مدارک، پول، کیف یا وسیله مهمی داخل ساختمان جا مانده باشد، برای برداشتن آن برنگردید.

بازگشت به ساختمان در حال حریق می‌تواند شما را در معرض دود، حرارت، ریزش سازه یا گسترش ناگهانی آتش قرار دهد.

یکی از مهم‌ترین اصول ایمنی حریق این است که پس از خروج، به محل حادثه بازنگردید.

 

۱۱. اگر لباس فردی آتش گرفت، چه کنیم؟

اگر لباس فردی دچار آتش‌سوزی شد، نباید او را به دویدن تشویق کرد؛ زیرا حرکت سریع می‌تواند به شعله‌ور شدن بیشتر آتش کمک کند.

اصل عمومی آموزش داده‌شده برای چنین شرایطی:

ایستادن، روی زمین افتادن و غلت زدن برای خاموش کردن شعله‌های لباس است.

اگر فرد دیگری در نزدیکی شما دچار آتش‌سوزی لباس شد، می‌توانید به او کمک کنید تا به زمین بیفتد و غلت بزند، مشروط بر اینکه این کار شما را در معرض خطر جدی قرار ندهد.

پس از خاموش شدن آتش نیز باید از خدمات پزشکی کمک گرفته شود، زیرا سوختگی ممکن است جدی باشد.

 

۱۲. در آتش‌سوزی آشپزخانه چه کنیم؟

آشپزخانه یکی از محیط‌هایی است که احتمال وقوع حریق در آن وجود دارد؛ زیرا هم‌زمان با حرارت، روغن، گاز، برق و وسایل برقی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اگر آتش کوچک و محدود است، ابتدا باید منبع انرژی را در صورت امکان و بدون نزدیک شدن خطرناک به آتش قطع کرد.

هرگز روی آتش روغن آب نریزید.

ریختن آب روی روغن داغ می‌تواند باعث پاشیده شدن روغن و گسترش شعله شود.

اگر آتش قابل‌کنترل نیست، فوراً محل را ترک کنید، در صورت امکان در را ببندید و با آتش‌نشانی تماس بگیرید.

۱۳. در آتش‌سوزی وسایل برقی چه کنیم؟

وقتی منشأ حریق یک وسیله برقی است، نباید با آب به سمت آن بروید؛ زیرا وجود جریان برق خطر برق‌گرفتگی ایجاد می‌کند.

اگر قطع برق از محل امن و بدون نزدیک شدن به آتش امکان‌پذیر است، می‌توان برق را قطع کرد. اما اگر برای رسیدن به کنتور یا پریز مجبور هستید از کنار آتش عبور کنید، این کار را انجام ندهید.

در صورت کوچک بودن حریق و وجود خاموش‌کننده مناسب برای تجهیزات برقی، فقط فرد آموزش‌دیده و در شرایط ایمن می‌تواند برای مهار اولیه اقدام کند.

 

۱۴. اگر در اتاق گرفتار شدیم چه کنیم؟

گاهی آتش یا دود مسیر خروج را مسدود می‌کند. در این شرایط نباید به‌صورت کورکورانه وارد راهرو یا فضای پر از دود شوید.

اگر مسیر خروج کاملاً ناامن است:

• در اتاق را تا حد امکان بسته نگه دارید.
• درزهای اطراف در را در صورت امکان با پارچه یا مواد مناسب تا حدی مسدود کنید تا ورود دود کاهش یابد.
• به نیروهای امدادی اطلاع دهید که در ساختمان و در کدام محل گرفتار شده‌اید.
• از پنجره برای جلب توجه امدادگران استفاده کنید، اما بدون انجام حرکت خطرناک.
• از پریدن از ارتفاع خودداری کنید.

مهم‌ترین کار در چنین وضعیتی، اطلاع‌رسانی دقیق موقعیت به نیروهای امدادی و دور ماندن از دود و شعله است.

 

۱۵. هنگام آتش‌سوزی در ساختمان بلندمرتبه چه کنیم؟

حریق در ساختمان‌های بلند نیازمند توجه ویژه به مسیرهای خروج است.

پیش از وقوع حادثه بهتر است محل راه‌پله اضطراری، خروجی‌های ساختمان و محل تجمع را بشناسید. منابع رسمی نیز توصیه می‌کنند ساکنان ساختمان‌های مرتفع مسیرهای خروج و راه‌پله‌های اضطراری را از قبل بشناسند.

هنگام وقوع حریق:

• از آسانسور استفاده نکنید.
• از راه‌پله اضطراری استفاده کنید، اگر مسیر امن است.
• از دویدن و هل دادن دیگران خودداری کنید.
• به دستور نیروهای امدادی توجه کنید.
• پس از خروج، وارد ساختمان نشوید.

 

۱۶. هنگام آتش‌سوزی در محل کار چه کنیم؟

در محیط‌های اداری و صنعتی، آشنایی با برنامه تخلیه اهمیت زیادی دارد.

کارمندان باید بدانند:

• خروجی‌های اضطراری کجا هستند.
• محل تجمع کجاست.
• کپسول‌های آتش‌نشانی در چه نقاطی قرار دارند.
• سیستم اعلام حریق چگونه فعال می‌شود.
• چه کسی مسئول هماهنگی تخلیه است.

در شرایط حریق، نباید برای جمع‌آوری لپ‌تاپ، پرونده یا سایر تجهیزات زمان زیادی صرف کرد. هدف اصلی تخلیه سریع و منظم افراد است.

راهنماهای مدیریت اضطراری نیز بر پاک بودن مسیرهای خروج، تمرین تخلیه و مشخص بودن مسیرهای فرار تأکید دارند.

 

۱۷. کودکان، سالمندان و افراد کم‌توان را فراموش نکنید

در زمان آتش‌سوزی، کودکان ممکن است از ترس پنهان شوند و سالمندان یا افراد دارای محدودیت حرکتی نیز ممکن است برای خروج به کمک نیاز داشته باشند.

بهتر است خانواده‌ها از قبل مشخص کنند چه کسی مسئول کمک به هر فرد نیازمند کمک است.

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: کمک کردن نباید به معنای به خطر انداختن جان فرد نجات‌دهنده باشد.

اگر فردی در محل خطرناک گرفتار شده و امکان نجات ایمن وجود ندارد، باید موقعیت او را هرچه سریع‌تر به آتش‌نشانی اعلام کرد.

۱۸. اگر دود زیاد است، برای پیدا کردن راه خروج سرگردان نشوید

در دود غلیظ، دید ممکن است بسیار محدود شود. به همین دلیل بهتر است مسیرهای خروج از ساختمان پیش از وقوع حادثه شناخته شده باشند.

USFA توصیه می‌کند برای هر اتاق در خانه، دو مسیر خروج در نظر گرفته شود و مسیرها نیز مسدود نباشند. همچنین تمرین تخلیه به اعضای خانواده کمک می‌کند در شرایط واقعی بدانند چه کاری انجام دهند.

 

۱۹. محل تجمع امن داشته باشید

بعد از خروج از ساختمان، اعضای خانواده یا کارکنان نباید پراکنده شوند.

یک محل تجمع امن در فاصله مناسب از ساختمان تعیین کنید. هدف این است که بتوان تعداد افراد خارج‌شده را بررسی کرد.

برای مثال، اعضای خانواده می‌توانند از قبل یک نقطه مشخص در بیرون ساختمان تعیین کنند.

این کار کمک می‌کند مشخص شود چه کسی خارج شده و چه کسی ممکن است هنوز داخل ساختمان باشد.

۲۰. پس از خروج، مسیر نیروهای امدادی را باز بگذارید

پس از خروج از ساختمان، نباید در مقابل در ورودی یا مسیر خودروهای آتش‌نشانی تجمع کرد.

خودروهای امدادی به فضای کافی برای ورود، استقرار و انجام عملیات نیاز دارند.

همچنین نباید برای تماشای حادثه به ساختمان نزدیک شوید. دود، شیشه شکسته، ریزش قطعات و گسترش ناگهانی آتش می‌تواند همچنان خطرناک باشد.

 

۲۱. به ساختمان آتش‌گرفته بازنگردید

حتی اگر شعله‌ها خاموش به نظر برسند، ممکن است داخل ساختمان هنوز نقاط داغ، دود، گاز یا آتش پنهان وجود داشته باشد.

بعد از خروج، باید منتظر دستور نیروهای مسئول بمانید.

در حوادث گسترده نیز بازگشت به محل باید تنها پس از اعلام ایمنی از سوی مسئولان انجام شود. راهنمای رسمی USFA درباره حریق‌های گسترده نیز بر بازنگشتن به محل تا زمان اعلام ایمنی تأکید دارد.

فهرست سریع اقدامات ضروری هنگام وقوع آتش‌سوزی

اگر بخواهیم تمام نکات بالا را به یک چک‌لیست کوتاه تبدیل کنیم، ترتیب کلی اقدامات چنین است:

1. آرامش خود را حفظ کنید.

2. وجود آتش یا دود را به دیگران اطلاع دهید.

3. با آتش‌نشانی تماس بگیرید.

4. اگر مسیر امن است، سریعاً ساختمان را ترک کنید.

5. از آسانسور استفاده نکنید.

6. در صورت وجود دود، در ارتفاع پایین‌تر حرکت کنید.

7. درهای پشت سر خود را در صورت امکان و بدون تأخیر ببندید.

8. برای برداشتن وسایل شخصی توقف نکنید.

9. فقط در صورت کوچک و قابل‌کنترل بودن آتش و وجود شرایط کاملاً ایمن، برای اطفای اولیه اقدام کنید.

10. پس از خروج به ساختمان برنگردید.

11. در محل تجمع امن بمانید.

12. اگر فردی گرفتار یا مصدوم است، موقعیت او را به نیروهای امدادی اطلاع دهید.

کارهایی که هنگام آتش‌سوزی نباید انجام دهیم

شناختن کارهای ممنوع به اندازه دانستن اقدامات درست اهمیت دارد.

نباید از آسانسور استفاده کنیم

مگر اینکه نیروهای امدادی دستور مشخصی صادر کرده باشند.

نباید برای وسایل شخصی برگردیم

مدارک، پول، تلفن و سایر وسایل ارزشمند قابل جایگزینی هستند، اما جان انسان قابل جایگزینی نیست.

نباید روی آتش روغن آب بریزیم

این کار می‌تواند باعث گسترش ناگهانی شعله شود.

نباید وارد دود غلیظ شویم

اگر مسیر کاملاً دودگرفته است، باید مسیر جایگزین و امن‌تری پیدا کرد یا در صورت گرفتار شدن، در محل امن باقی ماند و موقعیت خود را به امدادگران اطلاع داد.

نباید برای خاموش کردن حریق بزرگ ریسک کنیم

خاموش کردن آتش بزرگ وظیفه نیروهای متخصص و آموزش‌دیده است.

نباید پس از خروج دوباره وارد ساختمان شویم

تا زمانی که نیروهای مسئول ایمن بودن ساختمان را اعلام نکرده‌اند، بازگشت خطرناک است.

چگونه قبل از آتش‌سوزی برای چنین حادثه‌ای آماده شویم؟

بهترین زمان برای فکر کردن درباره آتش‌سوزی، قبل از وقوع آن است.

یک نقشه ساده از خانه یا محل کار تهیه کنید و مسیرهای خروج را مشخص کنید. برای هر اتاق، در صورت امکان دو مسیر خروج در نظر بگیرید. مسیرهای خروج نباید با وسایل اضافی مسدود شوند. USFA نیز داشتن دو راه خروج از هر اتاق و تمرین برنامه فرار را توصیه می‌کند.

همچنین بهتر است:

• محل کپسول آتش‌نشانی را بدانید.
• نحوه استفاده صحیح از خاموش‌کننده را آموزش ببینید.
• سیستم‌های اعلام حریق را بررسی کنید.
• مسیر راه‌پله اضطراری را بشناسید.
• محل تجمع خانواده را تعیین کنید.
• شماره‌های اضطراری را در تلفن همراه ذخیره کنید.
• با اعضای خانواده درباره برنامه خروج صحبت کنید.
• برنامه تخلیه را به‌صورت دوره‌ای تمرین کنید.

برنامه خروج زمانی ارزشمند است که اعضای خانواده یا کارکنان واقعاً بدانند هنگام شنیدن آژیر یا مشاهده دود چه کاری باید انجام دهند.

نقش هشداردهنده دود در نجات جان افراد

آشکارساز یا هشداردهنده دود می‌تواند در تشخیص زودهنگام حریق نقش مهمی داشته باشد، به‌ویژه زمانی که افراد خواب هستند.

اهمیت این وسیله زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم حریق می‌تواند بسیار سریع گسترش پیدا کند. USFA برای خانه‌ها بر وجود هشداردهنده‌های دود و تمرین برنامه فرار تأکید کرده است.

صرف داشتن هشداردهنده کافی نیست؛ باید عملکرد آن نیز به‌صورت دوره‌ای بررسی شود و مسیر خروج اعضای خانواده از قبل مشخص باشد.

چرا تمرین خروج اضطراری مهم است؟

در شرایط واقعی، ترس و استرس می‌تواند قدرت تصمیم‌گیری را کاهش دهد. تمرین باعث می‌شود افراد مسیر خروج را بهتر بشناسند و بدانند در صورت وقوع حریق چه کاری باید انجام دهند.

یک تمرین ساده خانوادگی می‌تواند شامل این مراحل باشد:

• فعال کردن آزمایشی هشدار دود طبق دستورالعمل دستگاه
• ترک اتاق
• حرکت به سمت خروجی مشخص
• استفاده از راه‌پله در ساختمان چندطبقه
• رسیدن به محل تجمع
• بررسی حضور همه اعضای خانواده

منابع رسمی ایمنی حریق نیز بر تمرین برنامه فرار تأکید دارند.

اقدامات بعد از آتش‌سوزی

پس از پایان عملیات اولیه، هنوز ممکن است خطراتی وجود داشته باشد.

به همین دلیل:

• بدون اجازه مسئولان وارد ساختمان نشوید.
• به سیم‌های برق آسیب‌دیده دست نزنید.
• به مواد یا سازه‌های آسیب‌دیده نزدیک نشوید.
• اگر کسی دچار دودگرفتگی یا آسیب شده است، از خدمات پزشکی کمک بگیرید.
• در صورت نیاز، آسیب‌های واردشده به اموال را مستندسازی کنید.
• دستورهای مسئولان محلی و نیروهای امدادی را دنبال کنید.

حتی پس از خاموش شدن شعله‌ها، امکان وجود نقاط داغ یا مواد در حال سوختن وجود دارد. در راهنماهای رسمی مربوط به حریق نیز نسبت به بازگشت زودهنگام و نزدیک شدن به بقایای داغ هشدار داده شده است.

جمع‌بندی؛ مهم‌ترین اقدامات هنگام وقوع آتش‌سوزی

آتش‌سوزی حادثه‌ای است که سرعت واکنش در آن اهمیت زیادی دارد. مهم‌ترین اصل این است که جان انسان بر اموال و تجهیزات اولویت دارد.

اگر آتش کوچک و کاملاً قابل‌کنترل نیست، برای خاموش کردن آن ریسک نکنید. هشدار دهید، با آتش‌نشانی تماس بگیرید و در صورت ایمن بودن مسیر، ساختمان را ترک کنید. از آسانسور استفاده نکنید، در محیط دودگرفته احتیاط کنید، برای وسایل شخصی برنگردید و پس از خروج نیز تا اعلام ایمنی وارد ساختمان نشوید.

داشتن برنامه خروج، شناخت مسیرهای اضطراری، نصب و بررسی هشداردهنده‌های دود و تمرین منظم می‌تواند آمادگی افراد را افزایش دهد. مهم‌ترین پیام این است که در زمان حریق نباید منتظر بدتر شدن شرایط ماند؛ اگر مسیر امن برای خروج وجود دارد، باید سریع و منظم از محل دور شد.

سوالات متداول درباره اقدامات ضروری هنگام وقوع آتش‌سوزی

هنگام آتش‌سوزی اولین کار چیست؟

ابتدا آرامش خود را حفظ کنید، دیگران را از وجود آتش باخبر کنید و در سریع‌ترین زمان ممکن با آتش‌نشانی تماس بگیرید. اگر مسیر خروج امن است، ساختمان را ترک کنید.

آیا هنگام آتش‌سوزی باید از آسانسور استفاده کنیم؟

خیر. در حالت معمول برای خروج از ساختمان در زمان حریق از آسانسور استفاده نکنید و از راه‌پله اضطراری استفاده کنید؛ مگر اینکه نیروهای آتش‌نشانی دستور دیگری بدهند.

اگر راهرو پر از دود باشد چه کنیم؟

از ورود به دود غلیظ خودداری کنید و در صورت امکان مسیر خروج دیگری را انتخاب کنید. اگر امکان خروج وجود ندارد، در فضای امن باقی بمانید، ورود دود را تا حد امکان محدود کنید و موقعیت خود را به نیروهای امدادی اطلاع دهید.

آیا می‌توان آتش را با کپسول خاموش کرد؟

اگر آتش کوچک و محدود است، خاموش‌کننده مناسب در دسترس است، آموزش لازم را دارید و مسیر خروج کاملاً امن و باز است، ممکن است بتوان برای مهار اولیه اقدام کرد. در غیر این صورت، خروج و تماس با آتش‌نشانی اولویت دارد.

اگر لباس فردی آتش گرفت چه کنیم؟

فرد نباید بدود. باید بایستد، روی زمین بیفتد و غلت بزند تا شعله‌ها خاموش شوند. پس از آن نیز در صورت وجود سوختگی یا آسیب، باید کمک پزشکی دریافت شود.

آیا می‌توان روی آتش روغن آب ریخت؟

خیر. ریختن آب روی روغن داغ می‌تواند باعث پاشیده شدن روغن و گسترش شعله شود.

اگر هنگام آتش‌سوزی داخل اتاق گرفتار شویم چه کنیم؟

اگر مسیر خروج ناامن است، وارد دود و آتش نشوید. در را تا حد امکان بسته نگه دارید، ورود دود را کاهش دهید، با نیروهای امدادی تماس بگیرید و موقعیت دقیق خود را اعلام کنید.

بعد از خروج از ساختمان می‌توان برای برداشتن وسایل برگشت؟

خیر. پس از خروج نباید برای برداشتن وسایل به ساختمان آتش‌گرفته بازگردید. تا زمان اعلام ایمنی از سوی مسئولان در محل امن بمانید.

چرا داشتن برنامه فرار از آتش مهم است؟

زیرا آتش و دود می‌توانند سریع گسترش پیدا کنند و زمان واکنش را محدود کنند. داشتن مسیرهای مشخص و تمرین قبلی باعث می‌شود افراد در شرایط اضطراری آمادگی بیشتری داشته باشند.

آیا باید برای هر اتاق دو مسیر خروج داشته باشیم؟

در صورت امکان، بله. منابع رسمی ایمنی حریق توصیه می‌کنند برای هر اتاق دو راه خروج در نظر گرفته شود و مسیرها مسدود نباشند.

مهم‌ترین اصل در زمان آتش‌سوزی چیست؟

نجات جان افراد و خروج ایمن مهم‌تر از نجات وسایل و اموال است. اگر حریق قابل‌کنترل نیست، برای خاموش کردن آن خود را در معرض خطر قرار ندهید و عملیات را به نیروهای متخصص بسپارید.